Brak hamulców i skrzyni biegów, sztywna rama, twarde jak kamień siodło, spalanie na poziomie 100 litrów na 100 km i przyspieszenie do setki w trzy sekundy. Tak w skrócie można opisać maszynę, na której w Grand Prix i Ekstralidze ściga się Jarek Hampel. Pytanie, czy to jeszcze motocykl, czy już raczej wyrzutnia rakietowa, z jednym miejscem siedzącym przy oknie?

„Rzeczywiście, trochę ciężko o precyzyjną klasyfikację, bo na pewno nie jest to klasyczny motocykl. Ma kilka tradycyjnych elementów i układów, ale też mnóstwo rozwiązań typowych tylko dla sportu żużlowego. Chętnie opowiem o najciekawszych i najważniejszych częściach mojego narzędzia pracy”, mówi Jarek Hampel.

sama-rama

Sama rama

Rama

Generalnie motocykl żużlowy jest bardzo prostą konstrukcją, o czym przekonamy się patrząc choćby na samą, bardzo specyficzną ramę. Jest lekka, sprężysta i ma sztywny tył. Tylko przy przednim widelcu mamy amortyzację, ale też bardzo ograniczoną; tył – twardy jak skała. Przez to cała konstrukcja jest narażona na wibracje i dlatego początkujący zawodnicy mają problem z opanowaniem sprzętu. W ramie osadzone są pozostałe podzespoły motocykla. Najważniejszy jest oczywiście silnik.

silnik-w-ramie-motocykla-darcy’ego-warda

Silnik w ramie motocykla Darcy’ego Warda

przedni-widelec-–-jedyna-amortyzowana-część

Przedni widelec – jedyna amortyzowana część

Silnik

Serce każdego motocykla. Obecnie niemal wszyscy zawodnicy na świecie używają jednostek napędowych włoskiego producenta Giusepe Marzotto. Kiedyś popularne były jeszcze brytyjskie Goddeny i Wesleye oraz, do niedawna, czeskie Javy. Dzisiaj wszyscy latają na GM-ach. Silnik fabrycznie nowy nie pozwoli jednak nawiązać walki z najlepszymi, dlatego najlepsi żużlowcy oddają swoje podzespoły tunerom, którzy zwiększają możliwości danej jednostki. Liczących się tunerów jest kilkunastu i każdy ma swoje sposoby na wyciągnięcie z silnika maksymalnej mocy.

Silniki żużlowe są maksymalnie wyżyłowane i przez to wymagają stałej obserwacji. Ja wysyłam je do serwisu co 20 wyścigów, zatem po każdej półgodzinie pracy! Dopuszczalna pojemność to 500 ccm. Silnik spala czysty spirytus metylowy – metanol.

silnik-jarka-na-pokrywie-logo-giuseppe-marzotto

Silnik Jarka, na pokrywie logo Giuseppe Marzotto

po-30-minutach-pracy-silnik-wymaga-serwisu

Po 30 minutach pracy silnik wymaga serwisu

Sprzęgło

W motocyklu żużlowym mamy dwa łańcuchy. Jeden przenosi obroty z silnika do kosza sprzęgłowego, drugi – ze sprzęgła na tylne koło. To niesamowicie ważny układ, który przekazuje moment obrotowy jednostki napędowej. Od właściwie działającego i odpowiednio ustawionego sprzęgła zależy dobry start i płynna jazda na dystansie, a więc tak naprawdę całe ściganie. (śmiech)

Sprzęgło jest suche i pracuje w naprawdę ciężkich warunkach, przenosząc w ułamku sekundy potężne siły. Po trwającym mniej więcej minutę biegu może być rozgrzane do czerwoności, dlatego po zjechaniu do parku maszyn zawsze należy je schłodzić specjalną dmuchawą. W żużlówce nie ma skrzyni biegów – puszcza się tylko sprzęgło i dzida!

kosz-sprzęgłowy

Kosz sprzęgłowy

Bardzo ważna jest regulacja sprzęgła, której dokonujemy w dwóch miejscach. Kosz przykrywa dekielek, przy którym sześcioma sprężynami ustawiamy właściwy docisk elementów ciernych w sprzęgle. Po drugie – na kierownicy ustawiamy długość linki i opór, jaki stawia dźwignia sprzęgła.

śruby-do-regulacji-na-koszu-sprzęgłowym

Śruby do regulacji na koszu sprzęgłowym

regulacja-linki-sprzęgła

Regulacja linki sprzęgła

Przedstawiłem kluczowe elementy motocykla żużlowego, ale to dopiero początek! Wkrótce odsłonię przed Wami tajniki kolejnych podzespołów. Zapraszam do lektury i pozdrawiam, Jarek Hampel.

źródło: Red Bull

zdjęcia: Tomek Dryła